Ortodonti (Diş Teli ve Şeffaf Plak)

Ortodonti Nedir?

Ortodonti; dişlerin diziliş bozukluklarını, çapraşıklıkları ve alt-üst çene arasındaki kapanış uyumsuzluklarını tanılayıp düzelten diş hekimliği uzmanlık alanıdır. Tedavide dişlere hafif ve kontrollü kuvvetler uygulanır; bu kuvvetler dişlerin çene kemiği içinde yavaş ve güvenli biçimde hareket etmesini sağlar.

Düzgün sıralanmış dişler yalnızca gülüş estetiğiyle ilgili değildir. Çapraşık dişlerin arasını temizlemek zor olduğundan çürük ve diş eti iltihabı daha kolay gelişebilir; kapanış bozuklukları ise çiğneme fonksiyonunu, konuşmayı ve çene eklemini zamanla olumsuz etkileyebilir.

Ortodontik tedavi çocukluk döneminde çene gelişimini yönlendirmek amacıyla, gençlikte ve yetişkinlikte ise diziliş ve kapanış sorunlarını düzeltmek amacıyla planlanabilir.

Diş Teli mi, Şeffaf Plak mı?

Günümüzde ortodontik tedavi başlıca iki yöntemle uygulanır: dişlere yapıştırılan braketler ve teller ile yürütülen sabit tedavi, yani klasik diş teli; ve dişleri kademeli olarak hareket ettiren, takılıp çıkarılabilen şeffaf plaklar (aligner).

Metal veya seramik braketler, ark telleri aracılığıyla dişlere sürekli kuvvet uygular. Kesintisiz çalıştığı ve hasta uyumundan daha az etkilendiği için ileri düzey çapraşıklıklar dahil geniş bir vaka yelpazesinde tercih edilir. Seramik braketler diş rengine yakın olduğundan daha az fark edilir.

Şeffaf plaklar ise ağız içi dijital tarama üzerinden kişiye özel üretilir. Dişleri küçük adımlarla hareket ettiren seri plaklar belirli aralıklarla değiştirilir; yemek yerken ve dişleri fırçalarken çıkarılabildiği için günlük yaşamı daha az etkiler.

Hangi yöntemin uygun olduğu çapraşıklığın derecesine, kapanış ilişkisine, yaşa ve günlük alışkanlıklara göre değişir. Bu nedenle tedavi planı, klinik ve radyolojik hekim muayenesi ile belirlenir.

Ortodontik Tedavi Kimler İçin Uygundur?

Ortodontik tedavi; çocuklarda, gençlerde ve diş eti ile kemik sağlığı uygun olan yetişkinlerde uygulanabilir. Aşağıdaki durumlarda ortodontik değerlendirme önerilir:

Çocuklarda çene gelişimini doğru yönlendirebilmek için ilk ortodontik kontrolün genellikle 7 yaş civarında yapılması önerilir. Erken dönemde fark edilen iskeletsel sorunlar, büyüme devam ederken daha basit aygıtlarla yönetilebilir.

• Dişlerde çapraşıklık veya dişler arasında boşluklar (diastema)
• Açık kapanış, derin kapanış veya çapraz kapanış gibi kapanış bozuklukları
• Öne eğimli üst ön dişler veya gömük kalmış dişler
• Diş çekimi sonrası komşu dişlerde meydana gelen kaymalar
• İmplant veya protez öncesinde dişlerin konumlandırılması ihtiyacı

ADEN Dental'de Ortodonti Süreci Nasıl İlerler?

Ankara Çukurambar'daki kliniğimizde ortodontik tedavi dört temel aşamada yürütülür:

Tedaviye başlamadan önce varsa çürükler tedavi edilir ve diş taşı temizliği yapılır; sağlıklı bir ağız ortamı, ortodontik tedavinin sorunsuz ilerlemesi için ön koşuldur.

• Muayene: Ağız içi inceleme yapılır; panoramik ve gerekli görülürse sefalometrik röntgenlerle dişlerin, köklerin ve çene yapısının durumu değerlendirilir.
• Planlama: Dijital tarama veya klasik ölçü alınır; hedeflenen diş hareketleri, kullanılacak yöntem ve öngörülen tedavi süresi hastayla birlikte gözden geçirilir.
• Uygulama: Braketlerin yapıştırılması ya da ilk şeffaf plak setinin teslim edilmesiyle aktif tedavi başlar.
• Kontrol: Diş teli tedavisinde ortalama 4-6 haftada bir aktivasyon randevusu yapılır; şeffaf plak tedavisinde kontroller hekimin belirlediği aralıklarla sürdürülür.

Tedavi Sürecinde Nelere Dikkat Edilmelidir?

Ortodontik tedavinin planlandığı gibi ilerlemesi, düzenli hekim kontrolleri kadar günlük ağız bakımına da bağlıdır:

• Braket çevresini yavaş ve özenli fırçalayın; arayüz fırçası ve florürlü diş macunu kullanın
• Sert, yapışkan ve kabuklu yiyeceklerden (kuruyemiş, sert kabuklu ekmek, sakız) uzak durun
• Elma, havuç gibi sert gıdaları ısırmak yerine küçük parçalara bölerek tüketin
• Şeffaf plakları günde ortalama 20-22 saat takın; yalnızca yemek ve fırçalama sırasında çıkarın
• Kopan braket, batan tel veya kaybolan plak durumunda kliniğinizle iletişime geçin
• Kontrol randevularını aksatmayın; ertelenen randevular tedavi süresini uzatabilir

Tedavi Sonrası: Pekiştirme (Retansiyon) Dönemi

Dişler, aktif tedavi tamamlandıktan sonra eski konumlarına dönme eğilimi gösterebilir. Bu doğal eğilimi kontrol altında tutmak için ön dişlerin arka yüzeyine yapıştırılan ince bir sabit tel ya da geceleri takılan şeffaf pekiştirme plağı kullanılır.

Pekiştirme aygıtlarının kullanım şekli ve süresi kişiden kişiye değişir; düzenli kontrollerde hekim tarafından takip edilir. Pekiştirme aşamasına gösterilen özen, elde edilen dizilimin korunmasında belirleyici rol oynar.

Ortodontik Tedavinin Sağladığı Katkılar

Dişlerin doğru konumlandırılması, fırçalama ve diş ipi kullanımını kolaylaştırarak çürük ve diş eti hastalığı riskinin azaltılmasına katkı sağlar. Dengeli bir kapanış ise çiğneme kuvvetlerinin dişlere eşit dağılmasına yardımcı olur.

Bu katkıların kapsamı kişinin mevcut durumuna göre değişir; beklentilerin gerçekçi biçimde değerlendirilebilmesi için hekim muayenesi gereklidir.

• Daha kolay ve etkili ağız hijyeni
• Çiğneme fonksiyonunda iyileşme
• Aşırı yüklenmeye bağlı diş aşınmalarının azalması
• Konuşmaya ve gülüş estetiğine katkı